Wanneer is een moedermaatschappij aansprakelijk voor de schulden van haar dochter?
Juridisch staan moeder en dochter los van elkaar. Toch wordt de moeder regelmatig aangesproken. Wanneer loopt zij werkelijk risico?
Geschreven door
Een groep van vennootschappen werkt economisch vaak als één onderneming, maar juridisch is iedere vennootschap een zelfstandige rechtspersoon met een eigen vermogen. Het uitgangspunt is daarom dat een moedermaatschappij niet aansprakelijk is voor de schulden van haar dochter. Dat uitgangspunt kent uitzonderingen, en juist bij een faillissement van de dochter worden die uitzonderingen actueel. Onze oprichter promoveerde op dit onderwerp.
Uitzondering 1: de moeder heeft zich zelf verbonden
De eenvoudigste uitzondering is dat de moeder zelf een verplichting is aangegaan, bijvoorbeeld met een garantie of borgtocht voor de dochter. In Nederland komt daarnaast de zogeheten 403-verklaring veel voor. Een moedermaatschappij die zo'n verklaring deponeert, stelt zich hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden uit rechtshandelingen van de dochter. In ruil daarvoor hoeft de dochter onder voorwaarden geen eigen jaarrekening te publiceren. Veel groepen staan er niet bij stil dat deze verklaring een ruime aansprakelijkheid meebrengt, die ook na intrekking niet zomaar verdwijnt.
Uitzondering 2: onrechtmatig handelen van de moeder
Ook zonder eigen verbintenis kan de moeder aansprakelijk zijn als zij zelf onrechtmatig handelt tegenover de schuldeisers van de dochter. De rechtspraak daarover is sterk afhankelijk van de omstandigheden. Relevant kan zijn dat de moeder nauw betrokken was bij het beleid van de dochter, wist of behoorde te weten dat schuldeisers zouden worden benadeeld, en toch bijvoorbeeld vermogen aan de dochter onttrok, de dochter liet doorwerken zonder zicht op betaling of bij schuldeisers de indruk wekte dat de moeder zou instaan voor de betaling.
Uitzondering 3: vereenzelviging
In zeer uitzonderlijke gevallen negeert de rechter het onderscheid tussen moeder en dochter volledig, bijvoorbeeld wanneer de vermogens volledig door elkaar lopen en de structuur alleen wordt gebruikt om schuldeisers te ontlopen. Die situatie komt in de praktijk weinig voor.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Een moedermaatschappij die haar dochters actief aanstuurt, doet er goed aan haar rol en besluitvorming zorgvuldig in te richten. Denk aan een heldere scheiding tussen de vermogens, zakelijke voorwaarden bij onderlinge transacties, terughoudendheid met dividenden en managementvergoedingen in moeilijke tijden, en duidelijke communicatie naar leveranciers en financiers. Controleer ook welke garanties en 403-verklaringen in de groep zijn afgegeven.
En naar Duits recht?
Ook het Duitse recht gaat uit van de zelfstandigheid van de GmbH en kent daarop uitzonderingen, maar de dogmatiek en de voorwaarden verschillen. In een Nederlands-Duitse groep is het daarom van belang om per vennootschap te weten welk recht van toepassing is.
Vooraf en achteraf
Wij adviseren groepen vooraf over een structuur en besluitvorming die het risico beperkt, en staan moedermaatschappijen en schuldeisers bij wanneer de vraag naar aansprakelijkheid in een concrete zaak aan de orde is.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Wet en rechtspraak kunnen wijzigen en de uitkomst hangt altijd af van de omstandigheden van uw situatie. Voor advies over uw zaak kunt u contact met ons opnemen.
