Een distributieovereenkomst opzeggen: waar het meestal misgaat

Een leverancier die na jaren samenwerking afscheid wil nemen van een distributeur, pakt meestal eerst het contract erbij. Staat daar een opzegtermijn van drie maanden in, dan lijkt de zaak eenvoudig: een brief sturen, de termijn uitzitten en klaar. In de praktijk leidt juist die gedachte regelmatig tot een procedure. Hieronder de punten waar het in onze ervaring het vaakst misgaat.

1. De contractuele termijn is niet altijd het laatste woord

Een distributieovereenkomst voor onbepaalde tijd is een duurovereenkomst. Naar Nederlands recht kan zo'n overeenkomst in beginsel worden opgezegd, maar de rechter toetst of de opzegging in de omstandigheden van het geval redelijk is. Daarbij kan een rol spelen hoe lang de relatie heeft geduurd, hoe afhankelijk de distributeur is geworden en welke investeringen hij met het oog op de samenwerking heeft gedaan. Ook een in het contract genoemde termijn kan dan te kort blijken. Het gevolg is meestal niet dat de opzegging ongeldig is, maar dat de opzeggende partij schadevergoeding verschuldigd kan zijn.

2. Welk recht geldt er eigenlijk?

Bij internationale distributie is het toepasselijke recht vaak onduidelijk. Hebben partijen geen rechtskeuze gemaakt, dan wijst de Europese Rome I-verordening voor distributieovereenkomsten in beginsel het recht aan van het land waar de distributeur zijn gewone verblijfplaats heeft. Een Nederlandse leverancier met een Duitse distributeur kan dus onverwacht met Duits recht te maken krijgen. Dat recht kent eigen regels, bijvoorbeeld over opzegtermijnen die naar analogie van het recht voor handelsagenten worden bepaald, en in bepaalde gevallen een vergoeding voor de klantenkring die de distributeur heeft opgebouwd.

3. Distributeur of handelsagent?

Een handelsagent heeft bij beëindiging onder voorwaarden wettelijk recht op een klantenvergoeding. Een distributeur, die voor eigen rekening koopt en doorverkoopt, heeft dat recht naar Nederlands recht in beginsel niet. De grens tussen beide is in de praktijk minder scherp dan het contract suggereert. Hoe de samenwerking feitelijk is uitgevoerd, kan zwaarder wegen dan het etiket op de overeenkomst.

4. De praktische afwikkeling wordt vergeten

Wat gebeurt er met de voorraad, met lopende orders, met klantgegevens en met het gebruik van merk en marketingmateriaal? Wie dat niet vooraf regelt, krijgt de discussie achteraf. Ook een concurrentiebeding of exclusiviteitsafspraak kan na beëindiging nog gevolgen hebben, en moet bovendien passen binnen de Europese mededingingsregels voor verticale overeenkomsten.

5. Mondelinge afspraken en gewoonten

Veel distributierelaties zijn in de loop der jaren anders gaan lopen dan op papier staat. Extra gebieden, nieuwe productlijnen of afgesproken bonussen zijn soms alleen per e-mail of mondeling vastgelegd. Bij een opzegging wordt al die geschiedenis relevant.

Hoe voorkomt u problemen?

Breng voor u opzegt in kaart welk recht van toepassing is, hoe de relatie feitelijk is verlopen en welke investeringen de wederpartij heeft gedaan. Kies op basis daarvan een termijn die verdedigbaar is en leg de afwikkeling schriftelijk vast. Bent u zelf de distributeur die een opzegging ontvangt, laat dan tijdig beoordelen of de termijn redelijk is voordat u de afwikkeling in gang zet.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Wet en rechtspraak kunnen wijzigen en de uitkomst hangt altijd af van de omstandigheden van uw situatie. Voor advies over uw zaak kunt u contact met ons opnemen.