Stikstof en de natuurvergunning bij bouwprojecten

Stikstofdepositie op kwetsbare natuur is in Nederland al jaren een van de grootste juridische obstakels voor bouw- en infrastructuurprojecten. Wie een project voorbereidt, moet vroeg weten of een natuurvergunning nodig is en hoe die kan worden verkregen.

Achtergrond

In 2019 oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet als basis voor toestemming voor activiteiten mocht worden gebruikt. Later vervolgde de wetgever met een vrijstelling voor de stikstofuitstoot tijdens de bouwfase, de zogeheten bouwvrijstelling. Ook die vrijstelling hield bij de Raad van State geen stand. Sindsdien moet ook voor de bouwfase per project worden beoordeeld of er gevolgen zijn voor Natura 2000-gebieden.

Welke toestemming is nodig?

Sinds 1 januari 2024 is het natuurbeschermingsrecht opgenomen in de Omgevingswet. De vroegere natuurvergunning heet nu de omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit. Zo'n vergunning is nodig als een project significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, bijvoorbeeld door stikstofdepositie. Of dat zo is, wordt in de praktijk bepaald met een berekening met het rekenmodel AERIUS, zowel voor de bouwfase als voor de gebruiksfase.

Salderen

Is er sprake van een toename van depositie, dan kan het mogelijk zijn om die te compenseren met een vermindering elders. Bij intern salderen wordt de nieuwe situatie vergeleken met de bestaande, vergunde situatie op dezelfde locatie. Bij extern salderen wordt stikstofruimte van een andere activiteit gebruikt, bijvoorbeeld van een bedrijf dat stopt. Voor beide vormen gelden voorwaarden, en de rechtspraak daarover is sterk in ontwikkeling. Zo kan het nodig zijn om ook bij intern salderen een vergunning aan te vragen.

Wat betekent dit voor uw project?

Stikstof is niet alleen een vergunningskwestie. Het raakt ook de planning, de financiering en de contracten. Een aannemer die met emissiearm materieel moet werken, zal daar een prijs voor vragen. Een koper van grond wil weten of het beoogde project vergunbaar is. Neem stikstof daarom op in de due diligence en in de afspraken tussen ontwikkelaar, aannemer en opdrachtgever.

Bezwaar en beroep

Omdat natuurorganisaties en omwonenden regelmatig procederen tegen vergunningen, is het van belang dat de onderbouwing van de aanvraag stevig is. Wij begeleiden de aanvraag, beoordelen de berekeningen samen met uw adviseurs en staan u bij in bezwaar en beroep, tot en met de Raad van State. Omdat wij zowel voor overheden als voor ondernemingen werken, kennen wij beide kanten van de procedure.

Blijf actueel

Het stikstofbeleid is sterk in beweging, met nieuwe regelgeving, rechtspraak en beleidskeuzes. Laat bij een concreet project de actuele stand van zaken beoordelen voordat u onomkeerbare stappen zet.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Wet en rechtspraak kunnen wijzigen en de uitkomst hangt altijd af van de omstandigheden van uw situatie. Voor advies over uw zaak kunt u contact met ons opnemen.