De Omgevingswet sinds 2024: wat verandert er voor uw project?

Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De wet bundelt een groot aantal wetten en regelingen over ruimtelijke ordening, milieu, natuur, water en bouwen. Het doel is een eenvoudiger en overzichtelijker stelsel. In de praktijk vraagt de overgang nog veel aandacht van overheden en initiatiefnemers.

Van bestemmingsplan naar omgevingsplan

Iedere gemeente heeft onder de Omgevingswet één omgevingsplan voor het hele grondgebied. Bij de inwerkingtreding zijn de bestaande bestemmingsplannen en een aantal andere regels van rechtswege onderdeel geworden van een tijdelijk omgevingsplan. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om dat tijdelijke plan om te zetten in een nieuw omgevingsplan. Tot die tijd bestaat het omgevingsplan dus uit oude en nieuwe regels naast elkaar, wat de vraag wat er op een locatie mag niet altijd eenvoudiger maakt.

Nieuwe vergunningen, nieuwe namen

De omgevingsvergunning bestaat nog steeds, maar is opgebouwd uit activiteiten. Zo zijn er onder meer de technische bouwactiviteit, de omgevingsplanactiviteit, de milieubelastende activiteit en de Natura 2000-activiteit. Past een initiatief niet in het omgevingsplan, dan kan een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit uitkomst bieden. Voor veel aanvragen geldt de reguliere procedure met een beslistermijn van acht weken, die eenmaal met zes weken kan worden verlengd. Voor ingrijpender besluiten geldt de uitgebreide procedure.

Participatie

De Omgevingswet vraagt van initiatiefnemers dat zij bij de aanvraag aangeven of en hoe zij belanghebbenden hebben betrokken. Gemeenten kunnen participatie in bepaalde gevallen verplicht stellen. Een goed participatietraject kan bezwaren voorkomen en de procedure versnellen.

Kwaliteitsborging voor het bouwen

Tegelijk met de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden, voorlopig voor eenvoudige bouwwerken in gevolgklasse 1. Bij die bouwwerken toetst niet meer de gemeente, maar een onafhankelijke kwaliteitsborger of het bouwwerk aan de technische regels voldoet. Ook de aansprakelijkheid van de aannemer voor gebreken is daarbij aangescherpt.

Het Omgevingsloket

Aanvragen en meldingen worden onder de Omgevingswet ingediend via het Omgevingsloket, onderdeel van het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Daar zijn ook de regels van het omgevingsplan te raadplegen. In de praktijk blijkt dat de digitale weergave van de regels nog niet altijd volledig is. Bij een belangrijk project is het daarom verstandig om de toepasselijke regels ook bij de gemeente te verifiëren.

Overgangsrecht

Voor aanvragen en procedures die voor 1 januari 2024 zijn gestart, geldt in veel gevallen nog het oude recht. Welke regels op uw project van toepassing zijn, hangt dus af van het moment waarop de aanvraag is ingediend of het besluit is voorbereid.

Onze rol

Wij adviseren overheden bij het opstellen van omgevingsplannen en besluiten, en ondernemingen bij hun aanvragen en bij bezwaar en beroep. Wij brengen voor u in kaart welke activiteiten uw project omvat, welke toestemmingen nodig zijn en welk overgangsrecht geldt.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen juridisch advies. Wet en rechtspraak kunnen wijzigen en de uitkomst hangt altijd af van de omstandigheden van uw situatie. Voor advies over uw zaak kunt u contact met ons opnemen.